คุณคิดว่า “ความเป็นมนุษย์” สำคัญกับงานแค่ไหนกัน
ทุกครั้งที่สมัครงาน การกรอก “ทักษะ” คงเป็นอีกหนึ่งสิ่งสำคัญที่ทำให้เราได้เปรียบกว่าแคนดิเดตคนอื่น ๆ
ไม่ว่าจะเป็นการใช้โปรแกรมเฉพาะที่ตรงกับตำแหน่งงาน ทักษะจำเป็นต่องาน การคิดวิเคราะห์สังเคราะห์ การทำงานเป็นทีม การบริหารจัดการ หรือแม้กระทั้ง soft skills มากมายอย่างการปรับตัวได้รวดเร็ว โน้มน้าวได้ดี มีมนุษยสัมพันธ์ เป็นต้น
ยิ่งอยู่ในยุคแห่ง Technology และ AI Disruption แล้ว สกิลการปรับปรนและประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์รวมถึงเทคโนโลยีอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง จึงกลายมาเป็นทักษะสำคัญที่นายจ้างคาดหวัง ลูกจ้างอยากไปให้ถึง แถมยัง shape แนวทางการศึกษากันตั้งแต่มัธยมปลายกระทั่งอุดมศึกษาด้วยซ้ำไป
แต่จากรายงานเชิงลึกของ World Economy Forum ประจำปี 2025 ว่าด้วยเรื่อง “อนาคตของงาน” (Future of Jobs) ได้สรุปทักษะสำคัญต่องานประจำปีนี้ พบว่า หาใช่ Hard Skill หรือทักษะการปรับตัวจากเทคโนโลยีที่เป็นทักษะสำคัญ หากแต่เป็น “ความเป็นมนุษย์” ต่างหาก
ตลาดงานทั่วโลก “หดตัว”
แน่นอนว่า จากสถานการณ์ในช่วง 3-4 ปีที่ผ่านมา สภาพเศรษฐกิจทั่วโลกอยู่ในภาวะซบเซา จากทั้งการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ความขัดแย้งระหว่างประเทศ ค่าครองชีพที่เพิ่มสูงขึ้น รวมถึงสถานการณ์ฉุกเฉินทางภูมิอากาศ ทำให้ตลาดงานทั่วโลกหดตัวลง โดยอัตราการว่างงานทั่วโลกเพิ่มสูงขึ้นถึง 4.9% ซึ่งต่ำสุดในรอบ 34 ปี
มากไปกว่านั้น การเข้ามาทดแทนแรงงานคนของเทคโนโลยีและปัญญาประดิษฐ์ ยังส่งผลต่อความมั่นคงในตำแหน่งงานไปด้วย จากการขยายตัวของการเข้าถึงเทคโนโลยีที่อำนวยความสะดวก และปรับเปลี่ยนภูมิทัศน์ทางการงานไปด้วย ไม่ว่าจะเป็นเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ ที่นับวันจะ “รู้คิด” มากยิ่งขึ้น หุ่นยนต์และระบบอัตโนมัติที่มีประสิทธิภาพ หรือแม้กระทั่งแนวโน้มด้านพลังงานที่เปลี่ยนไป ทั้งหมดนี้ส่งผลต่ออัตราการจ้างและว่างงานที่แปรเปลี่ยนไปในปี 2025 นี้
ภูมิเศรษฐศาสตร์ (Geoeconomics) ก็ถือเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ส่งผลต่อตลาดงานในปี 2025 ดังจะเห็นได้จากนโยบายเกี่ยวกับการอพยพของสหรัฐอเมริกาที่เปลี่ยนแปลงแบบพลิกขั้วหลังการเข้ารับตำแหน่งของประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ โดยองค์การการค้าโลก (World Trade Organization; WTO) ได้รายงานว่า ระหว่างปี 2020-2024 การกีดกันทางการค้าเพิ่มสูงขึ้นถึง 2 เท่า ขณะเดียวกัน ความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจอันเนื่องมาจากเงินเฟ้อที่ไม่มีทีท่าจะลดลงก็ยังทำให้หน่วยเศรษฐกิจบาดเจ็บกันถ้วนหน้า
ทักษะสำคัญ คือ ทักษะ “ความเป็นมนุษย์”
รายงานของ World Economic Forum ยังระบุถึง “ทักษะสำคัญ” ของปี 2025 ปรากฏว่า ทักษะหลักที่ผู้ประกอบการคาดหวัง 5 อันดับแรก คือ การคิดวิเคราะห์ ความยืดหยุ่น ความเป็นผู้นำและอิทธิพลต่อสังคม ความคิดสร้างสรรค์ และ การตระหนักรู้ต่อตนเองและมีแรงผลักดัน ตามลำดับ
จากตารางดังกล่าว จะเห็นได้ว่า นอกเหนือจากทักษะหลัก 5 อันดับแรกแล้ว ยังมีทักษะหลักอื่น ๆ ที่น่าสนใจอีก ไม่ว่าจะเป็น การมี “empathy” และการเป็นผู้ฟังเชิงรุก (Active Listener) ที่อยู่ในอันดับที่ 7 หรือ ความกระหายใคร่รู้และการเรียนรู้ตลอดชีวิต ที่อยู่ในอันดับที่ 8 ซึ่งสิ่งเหล่านี้ถือได้ว่า เป็นปัจจัยสำคัญอย่างหนึ่งของ “ความเป็นมนุษย์”
ขณะเดียวกัน Hard Skills หรือทักษะเชิงเทคนิคที่สำคัญ ก็ยังคงอยู่กับเทคโนโลยี ดาต้า และปัญญาประดิษฐ์ ไม่ว่าจะเป็น Technology Literacy หรือความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเทคโนโลยีที่อยู่ในอันดับที่ 6 หรือทักษะเกี่ยวกับ AI และ Big Data อยู่ที่อันดับที่ 11 ส่วนทักษะด้านพหุภาษา และทักษะด้านสื่อและมัลติมีเดีย อยู่ในลำดับที่ 19 และ 20
รายงานฉบับนี้ยังระบุเพิ่มเติมอีกว่า การรวมกันของความตระหนักรู้สิ่งต่าง ๆ ประกอบกับการรับรู้ความสามารถของตัวเอง และทักษะการปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น กลายเป็นกุญแจสำคัญของการเป็นคนทำงาน ที่มีทั้งความยืดหยุ่น ปรับตัวต่อสถานการณ์ได้ไว มีความคิดริเริ่ม และสามารถทำงานร่วมกับผู้อื่นได้เป็นอย่างดี มากไปกว่านั้น ทักษะสำคัญ 10 อันดับแรกยังสะท้อนให้เห็นถึงความคาดหวังของนายจ้างในปี 2025 ที่มีต่อลูกจ้าง ว่าไม่เพียงแต่จะทำงานได้ดี แต่ต้องมีทักษะทางสังคมและการจัดการอารมณ์ตัวเอง ไปพร้อม ๆ กับการก้าวทันความเปลี่ยนแปลงของโลก ทั้งโลกจริง ๆ และโลกของการทำงานด้วย
แต่เมื่อพิจารณาถึงสกิลที่คาดหวังว่าจะ “เพิ่มสูงขึ้น” ในครึ่งหลังของทศวรรษนี้ พบว่า ห้าอันดับแรก ประกอบไปด้วย ทักษะด้าน AI และ Big data เครือข่ายและความมั่นคงทางไซเบอร์ ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเทคโนโลยี ความคิดสร้างสรรค์ และความยืดหยุ่น ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงบทบาทของ AI ที่เพิ่มสูงขึ้น พร้อม ๆ กับหนทางที่จะเอาตัวรอดจากวิกฤต disruption ที่กำลังดำเนินอยู่ด้วยเช่นกัน ทั้งยังชี้ให้เห็นแนวโน้มว่า ทักษะทางคณิตศาสตร์ การอ่านเขียน การคาดเดาที่แม่นยำ หรือทักษะเชิงหัตถการ (Manual Dexterity) จะลดบทบาทลงไปเรื่อย ๆ
อ้างอิงจาก
