เมื่อ “ผีเสื้อ” ได้ยินเสียงร้องไห้ของ “ต้นไม้”
ฝูงผีเสื้อและเหล่าแมลงที่วางแผนสืบพันธุ์ก็เลยต้องคิดหนักว่า “จะทำยังไงกับชีวิตของตัวเองดี…”
นี่ไม่ใช่นิทานแต่อย่างใด แม้ใจอยากจะขึ้นต้นด้วยคำว่า “กาลครั้งหนึ่ง ไม่นานมานี้” เพราะในความเป็นจริง มีงานวิจัยเปิดเผยว่า ต้นไม้สามารถ “ร้องไห้” ได้
และมากไปกว่านั้น ผีเสื้อบางชนิดก็สามารถ “ได้ยิน” เสียงร้องไห้ของต้นไม้ และเป็นไปได้ว่า เสียงดังกล่าวมีผลต่อการตัดสินใจว่าจะวางไข่บนต้นไม้นั้นหรือไม่
ดร.ไรอา เซลต์เซอร์ (Rya Seltzer) นักกีฏวิทยาจากมหาวิทยาลัยเทลอาวีฟ ประเทศยูเครน พบว่า ผีเสื้อ โดยเฉพาะ “ผีเสื้อกลางคืน” รวมถึงแมลงสามารถได้ยิน และเข้าใจความหมายของเสียงกรีดร้องจากพืชได้ โดยการศึกษานี้ต่อยอดมาจากงานวิจัยก่อนหน้าของมหาวิทยาลัยเดียวกัน ที่ว่า พืชบางชนิดสามารถปล่อย “เสียงอัลตราโซนิก” (Ultrasonic) ออกมา เมื่อกำลังขาดน้ำ หรือกำลังเผชิญความเครียด ในลักษณะเสียง “ป๊อบ” คล้ายเวลาหักข้อนิ้วตัวเอง หรือฟองสบู่แตก ซึ่งมนุษย์ไม่สามารถได้ยินเสียงดังกล่าวได้ แต่สัตว์หลายชนิดกลับสามารถเข้าใจสัญญาณเสียงเหล่านั้น
ปฏิกิริยาดังกล่าว ก็ไม่ต่างอะไรกับมนุษย์ที่กรีดร้องเมื่อเผชิญกับความเครียดจนอยากจะตะโกนว่า “อ๊ากกกกก” ออกมา และแตกต่างจากที่พืช “ร้องไห้” ผ่านการ “คายน้ำ” ออกมาเมื่อเผชิญสภาวะความชื้นสูงด้วย
จากเสียงที่มนุษย์ไม่อาจได้ยินในการทดลองดังกล่าว ไรอาและคณะจึงเกิดข้อสงสัยว่า สัญญาณเตือนจากพืชจะมีผลอะไรต่อการตัดสินใจของสัตว์หรือไม่ โดยทดลองกับผีเสื้อหนอนใยแก้วแอฟริกัน (Egyptian Cotton Leafworm) ในห้องทดลองของมหาวิทยาลัย ที่มีต้นมะเขือเทศที่ได้รับน้ำอย่างเต็มที่ คู่กับอีกต้นที่ขาดน้ำ ผลปรากฏว่า ผีเสื้อจะวางไข่บนต้นไม้ที่มีน้ำเพียงพอ
จึงอาจสรุปได้ว่า ไม่เพียงแต่พืชที่ส่งสัญญาณกรีดร้องถึงความเครียดของตัวเองเท่านั้น แต่สัตว์ยังสามารถรับรู้สัญญาณจากพืช และมีผลต่อการตัดสินใจด้วย
แต่การทดลองในแล็บ อาจมิได้สะท้อนความเป็นจริงทั้งหมด ซึ่งดร. ไรอายืนยันว่า จำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมต่อไปในพื้นที่ป่าธรรมชาติจริง ๆ รวมถึงความสัมพันธ์ระหว่างเสียงกับกลิ่นในธรรมชาติที่มีผลต่อการตัดสินใจของแมลงต่อการวางไข่ด้วย
ทั้งนี้ นักวิทยาศาสตร์เชื่อกันว่า ผีเสื้อกลางคืนรับรู้คลื่นอัลตราโซนิกเพื่อสร้างความปลอดภัยให้ตัวเอง รวมถึงใช้ประโยชน์ในการหาคู่เพื่อสืบพันธุ์ด้วย
ส่วนเสียงกรีดร้องของต้นไม้นั้น ไม่ได้มีเพียงเสียงที่เกิดขึ้นจากการขาดน้ำเท่านั้น แต่พืชยังส่งเสียงเพื่อสื่อสารถึงภาวะต่าง ๆ ของตัวเองมากขึ้นด้วย โดยมหาวิทยาลัยเทลอาวีฟได้ทดลองศึกษาเสียงที่เกิดขึ้นจากต้นมะเขือเทศและต้นยาสูบ ซึ่งเป็นพืชมีลักษณะทางพันธุกรรมชัดเจน และเติบโตได้ง่าย จึงเกิดการขยายผลต่อไปยังพืชชนิดอื่น ๆ ซึ่งส่งเสียงออกมาในสถานการณ์ที่แตกต่างกัน แต่มีจุดร่วมเดียวกันคือ “ความเครียด”
ด้วยความถี่ของ “เสียงอัลตราโซนิก” ที่สูงมาก จึงทำให้มนุษย์ไม่สามารถได้ยินเสียงของธรรมชาติได้ แต่ใช่ว่าสิ่งที่ไม่ได้รับรู้ จะไม่มีอยู่จริง
และนี่เป็นเพียงส่วนเสี้ยวของความยิ่งใหญ่ในธรรมชาติเท่านั้น ยังมีปรากฏการณ์มากมายรอให้เราสัมผัสและพบเจออยู่ เพียงเปิดใจและร่วมรักษา “ธรรมชาติ” ให้มากขึ้น
อ้างอิงจาก
