สำหรับวัยรุ่น Gen Z แบบเราแล้ว หนึ่งสิ่งที่เราคิดถึงหลังจากเริ่มก้าวสู่วัยทำงาน คือการถ่ายรูป “ตู้ Photobooth”
จริงอยู่ ที่เราอาจไม่ทันช่วงเวลาที่ตู้ “โฟโต้มี” แบ่งบาน (หรือถ้าทัน ก็เป็นยุคเด็กน้อยยังไม่รู้เดียงสา) แต่พอเติบโตขึ้นมา ตู้สติกเกอร์ได้กลับมาเติบโตอีกครั้ง จนกลายเป็นกิจกรรมของกลุ่มเพื่อน ร่วมกับการกินข้าวมื้อเย็น นั่งคาเฟ่เม้าท์มอย และเดินดูของน่ารัก ๆ ในร้านค้าไปด้วยกัน
ทว่า เมื่อคำนวณวันเดือนปีแล้ว 2025 คือปีที่ 100 นับแต่ตู้ Photobooth เชิงพาณิชย์ตู้แรกของโลกได้ถือกำเนิดขึ้น ประวัติศาสตร์การถ่ายรูปในตู้สี่เหลี่ยมก่อกำเนิดขึ้นมา พัฒนา และเติบโตด้วยเหตุผลสำคัญข้อเดียวกัน
นั่นคือ ทำให้คน “สนุก” กับการถ่ายภาพได้มากขึ้นกว่าที่เคย
และมากไปกว่าความสนุกสนาน Photobooth เข้ามาแก้ Pain Point อะไรได้บ้าง เตรียมตัว เตรียมหน้า และเตรียมพร็อบให้เรียบร้อย ก่อนจะนับถอยหลังเข้าสู่เนื้อหาใน
3
2
1
แชะ!
1925
แม้เทคโนโลยีการถ่ายภาพจะเกิดขึ้นมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 19 และค่อย ๆ แพร่หลายไปทั่วโลก แต่ Pain Point สำคัญที่เกิดขึ้นคือ กล้องถ่ายรูปสมัยนั้นมันใหญ่เทอะทะ ต่อให้จะเป็นกล้องแบบ Medium Format (หรือที่รู้จักกันในนามกล้อง Brownie Box) ก็เถอะ แต่มันก็ใหญ่และหนักมากอยู่ดี
เหตุนี้เอง Anatol Josepho ชาวไซบีเรียผู้อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานที่สหรัฐอเมริกาได้คิดทำ “ตู้ถ่ายรูปอัตโนมัติ” ขึ้นมาเมื่อ 100 ปีก่อน โดยตั้งอยู่ใกล้กับจัตุรัสไทม์สแควร์ตู้หนึ่ง และถนนบรอดเวย์ อันเป็นที่ตั้งของโรงละครบรอดเวย์อีกตู้หนึ่ง
ด้วยที่ตั้งอันเป็น “แลนด์มาร์ก” ประกอบกับเป็นสิ่งใหม่ ทำให้ตู้ Photoautomat นี้ประสบความสำเร็จอย่างมาก ทั้งเป็นที่พูดถึง ทั้งคิวมหาศาล และรายได้ที่มากถึง 1 ล้านดอลลาร์สหรัฐในขณะนั้น ล่วงเลยมาจนถึงทศวรรษต่อมา ตู้ถ่ายรูปอัตโนมัติจึงแพร่หลายมากขึ้น ๆ นับแต่สหรัฐอเมริกา แคนาดา และทั่วทวีปยุโรป จนเวลาล่วงเลยมาสู่ทศวรรษ 1970 เมื่อเทคโนโลยีการถ่ายภาพสีเป็นที่แพร่หลายขึ้น ก็ได้รับมาปรับใช้กับเจ้าตู้นี้ด้วยเช่นกัน
มากไปกว่านั้น ด้วยความไอคอนิกของการเก็บโมเมนต์แห่งความทรงจำ ตู้ถ่ายรูปอัตโนมัติจึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมแฮงก์เอาต์ โดยจะปรากฏอยู่ตามบาร์หรือไนต์คลับต่าง ๆ เพื่อเก็บช่วงเวลา Night out โดยจะมีฉากหลังและพร็อบหลากหลายให้เลือกสรร ซึ่งอาจเชื่อมโยงกับกิจกรรมการรวมตัวแบบอื่น ๆ ด้วย
1990s
โฟโต้มี โฟโต้มี มันเป็นร้านถ่ายรูป ๆ
เพลงเชียร์แปลงเพลงนี้ น่าจะเป็นเครื่องสะท้อนวิวัฒนาการของตู้ถ่ายรูปได้เป็นอย่างดี เพราะไม่เพียงแต่จะทำให้ผู้คนสนุกกับการถ่ายรูปเท่านั้น แต่ก็สามารถแก้ Pain Point หลายประการได้ด้วย
สำหรับใครที่เคยต้องทำวีซ่า ก็น่าจะประสบปัญหาต้องรีบใช้รูปแบบด่วน ๆ แต่ร้านถ่ายรูปก็ไม่เปิดสักที ในยุคที่ยังไม่มีเหมยตูหรือ canva ให้เราตัดแปะหน้าตัวเองเข้ากับพื้นหลัง แล้วสั่งปรินต์ด่วน ๆ ผ่านตู้ปรินต์อัตโนมัติ ตู้ถ่ายรูปนี่แหละคือ “ตัวจบ”
Photo-Me เชนตู้ถ่ายรูปอัตโนมัติที่เกรียงไกรที่สุดแห่งยุค 90s ได้เปิดตัวตู้ถ่ายรูปสำหรับทำ Passport และ Visa ด้วยความคมชัดระดับสูงที่สะดวกต่อการใช้ระบุอัตลักษณ์บุคคล ทำให้เรามักจะเห็นตู้เหล่านี้ได้ทั่วไปตามละแวกต่าง ๆ ของเมืองด้วย
มากไปกว่านั้น วัฒนธรรมตู้สติกเกอร์ยังแพร่กระจายมาถึงซีกโลกตะวันออกด้วยเช่นกัน อย่างตู้ Purikura (พุริคุระ) ในประเทศญี่ปุ่นที่ถือกำเนิดขึ้นในปี 1995 จากบริษัทเกมสองค่ายใหญ่อย่าง Atlus และ Sega ที่ทำให้พื้นที่เกมเซนเตอร์ตามห้างสรรพสินค้ามีสัดส่วนลูกค้าวัยรุ่นหญิงเพิ่มมากขึ้น จนตู้สติกเกอร์กลายเป็น checkpoint เวลาแก๊งสาว ๆ รวมตัว เพราะฟังก์ชันอย่างการวาดเล่น สติกเกอร์ และกรอบน่ารัก ๆ ไปจนถึงฟิลเตอร์ที่ทำให้ไม่ต้องกังวลเรื่องความไม่สวยเลยทีเดียว
2025
เป็นธรรมดาที่ทุกอย่างจะต้องมีขึ้นและมีลง การเกิดและเติบโตของสมาร์ตโฟน และแอปพลิเคชันแต่งรูป รวมถึง Instagram แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียที่ทำให้ผู้คนแชร์รูปภาพได้อย่าง Insta (ที่หมายถึง ทันที) พร้อมฟิลเตอร์ที่ทำให้ภาพดูเก่าและมีมนต์ขลังได้มากขึ้น
ทว่าเมื่อเข้าสู่ทศวรรษ 2020s ปรากฏการณ์ความนิยมตู้ Photobooth ได้กลับมาอีกครั้ง เริ่มต้นจากเกาหลีใต้ ที่ตู้ถ่ายรูปเหล่านี้ปรากฏตัวอยู่บริเวณใกล้เคียงมหาวิทยาลัยต่าง ๆ
ด้วยการตกแต่งฉากที่หลากหลาย สีสันสดใส ฟิลเตอร์และกรอบที่แตกต่างกัน รวมถึงฟีเจอร์ที่สามารถเซฟภาพแบบดิจิทัล และภาพเคลื่อนไหว ภายใน 1 วันนับตั้งแต่เวลาที่ถ่าย ได้ทำให้ความนิยมในตู้ Photobooth กลับมาบูมขึ้นอีกครั้ง มากไปกว่านั้น ตู้ถ่ายรูปหลายตู้เปิด 24 ชั่วโมง รับทั้งเงินสดและบัตรเครดิต โดยมีเรตราคาที่แตกต่างกันออกไปตามจำนวนรูปที่ได้ และความหลากหลายของฉากหรือพร็อบ
เหตุนี้เอง ที่ทำให้ในเกาหลีใต้มีผู้เล่นในสนามตู้ถ่ายรูปจำนวนมาก และหลากหลายสุด ๆ ไม่ว่าจะเป็นฉากที่หลากหลาย ทั้งลิฟต์ อ่างอาบน้ำ ห้องน้ำ ห้องเรียน พร็อบต่าง ๆ ที่เสริมให้ภาพดูเก๋ ตั้งแต่แว่นกันแดด โมเดลกล้องถ่ายวีดิโอเก่า จนถึงโทรศัพท์บ้าน ฟิลเตอร์ก็หลากหลายไม่แพ้กัน ไม่ว่าจะเป็นฟิลเตอร์ที่เข้ากับ personal color อย่าง warm tone, cool tone ตลอดจนกรอบที่ทำให้เราสามารถถ่ายรูปคู่กับไอดอลในดวงใจได้ด้วย
จะเห็นได้ว่ามี Photobooth เป็นส่วนหนึ่งของฉากเดทด้วย / source: SM Entertainment
เช่นกันกับในประเทศไทย ที่ตู้ถ่ายรูปอัตโนมัติเหล่านี้มีฟังก์ชัน ฉาก พร็อบ ให้เลือกหลากหลาย ในช่วงราคาที่แตกต่างกัน พร้อมกับเครื่องมืออำนวยความสะดวกมากมาย อย่างกระจกพร้อมไฟแต่งหน้า ที่หนีบผม ไดร์เป่าผม พร้อมหวีที่ทำให้ผมเรียบขึ้น โดยเฉพาะในย่านแหล่งรวมวัยรุ่น เช่น สยาม สีลม ไปจนถึงห้างสรรพสินค้า ร้านรวง คอมมูนิตี้สเปซ และคาเฟ่ ตลอดจนงานอีเวนต์ต่าง ๆ ตั้งแต่งานแต่งงาน งานประกาศรางวัล ไปจนถึงงานรับปริญญาเลยทีเดียว
เหตุผลสำคัญที่ทำให้ตู้ถ่ายรูปเหล่านี้ยังคงมีบทบาทในการเข้าสังคมของเหล่าวัยรุ่น แม้จะมีสมาร์ตโฟน และฟิลเตอร์มากมายติดตัว นั่นคือ มิติทางวัฒนธรรม โดยมีการศึกษาเกี่ยวกับตู้พุริคุระต่อสังคมญี่ปุ่นในปี 2006 พบว่า ตู้ถ่ายรูปเหล่านี้อำนวยความสะดวกในการเก็บภาพกลุ่มคน อย่างคู่รัก กลุ่มเพื่อน หรือครอบครัว จาก Pain point เดิมเมื่อหนึ่งร้อยปีก่อน นั่นคือ เราต้องพะวักพะวงกับการถือกล้องไปด้วย
มากไปกว่านั้น ความเป็นส่วนตัวในตู้สี่เหลี่ยมนี้ยังทำให้เราไม่รู้สึกเคอะเขินหากต้องโพสท่าแปลก ๆ เอื้อให้เราสามารถใช้เวลาร่วมกันได้ท่ามกลางเมืองใหญ่แสนวุ่นวาย แชร์ และส่งต่อได้อย่างจำกัด หรือกว้างขวางได้ดังใจเรานั่นเอง หรือแม้กระทั่ง หากเราจะเซลฟี่คนเเดียว มันคงจะลำบากไปหน่อย หากมีกล้องตั้งอยู่ก็คงจะดีไม่น้อย Photobooth ก็เข้ามาแก้ปัญหานี้ได้พอดี
จนถึงทุกวันนี้ ตู้ Photobooth ดูจะกลายเป็นของสามัญประจำย่านกันไปแล้ว ความสนุกสนานของการโพสท่าให้ทันเวลาถ่าย พร้อมกับเลือกกรอบ เลือกพร็อบให้น่ารัก ก็กลายเป็นส่นหนึ่งที่ทำให้ภาพถ่ายเชื่อมโยงกับเราได้มากขึ้นกว่าเดิม
เพราะต่อให้เวลาจะผ่านไป สีภาพจะจางลง แต่มิตรภาพในความทรงจำนั้น “คงเดิมเสมอ”
อ้างอิงจาก
